Tình yêu nên là cảm xúc hay cũng cần một chút tính toán?
Giữa rung động và một cuộc đời cùng nhau, còn có rất nhiều điều cần được nhìn thấy.
Chủ đề:
Có những mối tình bắt đầu bằng một cảm giác rất rõ ràng: “Mình muốn người này.” Nhưng rồi đến một lúc, ta lại phải tự hỏi: “Mình có thật sự muốn cuộc sống này không?”
Bởi yêu một người và hình dung một cuộc đời cùng họ đôi khi không hoàn toàn giống nhau. Có những điều chỉ khi yêu đủ lâu, ta mới bắt đầu nhìn thấy: cách hai người đối diện với tiền bạc, gia đình, những khác biệt, những ngày mệt mỏi, hay cả những điều mỗi người thật sự mong muốn cho tương lai.
Vậy rốt cuộc, trong tình yêu, mình nên nghe trái tim đến đâu - và khi nào thì cần bắt đầu nghĩ xa hơn một chút?
Có một cách khá thú vị để nhìn vào câu hỏi này qua hai khái niệm Eros và Pragma.
Eros: Khi một người khiến ta muốn bước về phía họ
Trong các cách phân loại tình yêu, Eros thường được dùng để mô tả tình yêu mang tính lãng mạn, sự hấp dẫn và khao khát muốn đến gần một người. Đó có thể là cảm giác bị thu hút bởi ngoại hình, giọng nói, cách họ nhìn mình, cách hai người trò chuyện với nhau, hoặc đơn giản là một cảm giác rất khó gọi tên rằng: “Mình muốn biết thêm về người này.” Eros thường xuất hiện trước khi chúng ta kịp xây dựng một lập luận rõ ràng về lý do mình thích ai đó.
Có lẽ phần thú vị nhất của Eros nằm ở chỗ, nó không vận hành hoàn toàn giống một danh sách tiêu chí. Ta có thể từng nghĩ mình sẽ thích một kiểu người nhất định, rồi lại rung động trước một người chẳng giống những gì mình tưởng. Ta có thể biết người ấy chưa hoàn hảo, vẫn còn rất nhiều điều chưa hiểu về nhau, nhưng sự hiện diện của họ vẫn khiến mình muốn tìm hiểu thêm. Những cảm xúc ấy không nhất thiết cần được lý giải ngay để trở nên có ý nghĩa.
Nhưng khi cảm xúc ban đầu dần lắng xuống, ta cũng bắt đầu nhìn thấy một người đầy đủ hơn. Không chỉ là phiên bản khiến mình rung động, mà còn là cách họ giao tiếp khi bất đồng, cách họ đối xử với người khác, những điều họ coi trọng, những phần dễ tổn thương và cả những giới hạn của họ. Lúc ấy, câu hỏi về tình yêu có thể bắt đầu dịch chuyển từ “Mình có bị thu hút bởi người này không?” sang “Mình hiểu người này đến đâu, và mình cảm thấy thế nào khi thật sự ở bên họ?”
Pragma: Khi tình yêu bắt đầu chạm vào những điều rất đời thường
Nếu Eros nói nhiều về sự rung động và hấp dẫn, thì Pragma thường được dùng để nói về một dạng tình yêu thực tế hơn, nơi sự phù hợp, khả năng đồng hành và những điều hai người có thể cùng xây dựng trở nên quan trọng. Pragma không nhất thiết là việc ngồi xuống tính xem một người có bao nhiêu ưu điểm hay liệu họ có “đủ điều kiện” để trở thành người yêu của mình hay không. Nó gần hơn với việc bắt đầu nhìn tình yêu trong bối cảnh của một đời sống thật.
Bởi khi hai người bước vào một mối quan hệ nghiêm túc, tình yêu sẽ không chỉ tồn tại trong những buổi hẹn hò hay những cuộc trò chuyện khiến cả hai vui vẻ. Nó có thể đi cùng những câu chuyện về công việc, tiền bạc, gia đình, nơi sống, hôn nhân, con cái, thời gian dành cho nhau, nhu cầu riêng tư hay cách mỗi người đối diện với những giai đoạn khó khăn. Những điều này nghe có vẻ rất thực tế, nhưng lại là một phần của cuộc sống mà tình yêu rồi cũng sẽ phải bước vào.
Đây cũng là lúc compatibility - sự tương thích trở thành một khái niệm đáng để suy nghĩ. Tương thích không nhất thiết có nghĩa là hai người phải giống nhau. Hai người có thể khác tính cách, sở thích hay nhịp sống mà vẫn cảm thấy rất dễ chịu khi ở cạnh nhau. Điều đáng chú ý hơn có thể nằm ở những giá trị mà mỗi người coi trọng, cách họ nhìn về một mối quan hệ và cách họ cùng xử lý những khác biệt xuất hiện giữa hai người.
Hợp nhau không có nghĩa là giống nhau
Có những khác biệt rất nhỏ trong đời sống mà hai người hoàn toàn có thể học cách thích nghi với nhau. Một người thích lên kế hoạch, người kia thích tùy hứng; một người cần nhiều thời gian riêng, người kia thích được ở cạnh nhau nhiều hơn; một người thích nói chuyện ngay khi có vấn đề, người kia cần một khoảng lặng trước khi có thể diễn đạt cảm xúc. Những khác biệt như vậy đôi khi không nói lên rằng hai người có hợp nhau hay không, mà chỉ cho thấy họ cần thêm thời gian để hiểu cách người kia vận hành.
Thậm chí, sự phù hợp trong một mối quan hệ đôi khi không phải thứ đã hoàn chỉnh ngay từ đầu. Hai người có thể dần dần tạo ra nó thông qua những cuộc trò chuyện, những lần điều chỉnh và cả những trải nghiệm cùng nhau. Khi một người hiểu rằng đối phương cần không gian riêng, và người kia hiểu rằng sự hiện diện của mình có ý nghĩa thế nào; khi cả hai cùng học cách chia sẻ trách nhiệm, nói rõ nhu cầu và xử lý bất đồng, một cách sống chung mới có thể được hình thành.
Nhưng cũng có những khác biệt chạm đến những điều mỗi người khó có thể xem nhẹ. Chẳng hạn, một người rất muốn có con còn người kia chắc chắn không muốn; một người mong muốn kết hôn còn người kia không muốn kết hôn; hoặc hai người có những hình dung rất khác nhau về nơi mình muốn sống và cuộc đời mình muốn xây dựng. Những điều ấy không nhất thiết có nghĩa tình yêu không đủ lớn. Đôi khi, chúng chỉ đơn giản là những thông tin quan trọng mà hai người cần biết về nhau trước khi quyết định mình muốn đi tiếp như thế nào.
Vậy cảm xúc và sự tính toán có thực sự đối lập?
Có lẽ đây là điểm khiến câu chuyện về tình yêu trở nên thú vị. Eros và Pragma không nhất thiết phải được đặt ở hai đầu của một cán cân, bởi chúng đang trả lời những câu hỏi khác nhau. Eros có thể giúp ta nhận ra mình bị thu hút bởi ai, muốn đến gần ai và điều gì khiến một mối quan hệ bắt đầu có sức sống. Pragma lại giúp ta nhìn vào những câu hỏi xuất hiện khi mối quan hệ dần trở nên sâu sắc hơn: hai người cần gì, coi trọng điều gì, khác nhau ở đâu và có thể cùng nhau xây dựng điều gì.
Vì vậy, “tính toán” trong tình yêu có lẽ cũng cần được hiểu cẩn thận. Nếu tính toán là cân đo xem một người có thể mang lại cho mình bao nhiêu lợi ích, đó là một câu chuyện khác. Nhưng nếu việc suy nghĩ về tương lai chỉ đơn giản là muốn hiểu xem hai người có đang hướng về những điều tương tự, thì có lẽ nó không nhất thiết làm tình yêu trở nên kém lãng mạn. Đôi khi, đó chỉ là cách chúng ta hiểu rõ hơn điều mình đang bước vào.
Và cũng không phải cứ có nhiều điểm chung thì một mối quan hệ sẽ chắc chắn hạnh phúc, hay cứ có chemistry mạnh thì hai người nhất định sẽ đi được đường dài. Một mối quan hệ vẫn luôn có phần không thể dự đoán: con người thay đổi, hoàn cảnh thay đổi, những điều từng quan trọng có thể trở nên khác đi. Có lẽ vì vậy mà thay vì tìm một công thức bảo đảm rằng mình sẽ “chọn đúng”, chúng ta chỉ có thể tìm hiểu nhau đủ sâu để biết điều gì đang thật sự tồn tại giữa hai người, điều gì có thể cùng nhau xây dựng và điều gì mỗi người cần thành thật với chính mình.
Lời kết
Có lẽ tình yêu không phải lúc nào cũng cần một câu trả lời rõ ràng ngay từ đầu. Ta có thể bắt đầu bằng một rung động rất tự nhiên, rồi trong quá trình ở cạnh nhau, dần phát hiện ra những điểm tương đồng, những khác biệt và cả những điều mình chưa từng nghĩ đến.
Có những người khiến ta rung động nhưng càng tìm hiểu, ta càng nhận ra mình muốn một cuộc sống khác. Cũng có những người ban đầu không phải kiểu người khiến trái tim mình lập tức xao động, nhưng càng ở cạnh, ta càng thấy dễ chịu, được hiểu và muốn cùng họ xây dựng nhiều điều hơn. Và cũng có những mối quan hệ mà cả sự hấp dẫn lẫn sự phù hợp đều lớn dần theo thời gian.
Có lẽ câu hỏi không phải là tình yêu nên thuộc về trái tim hay lý trí. Mà là khi một người đã bước vào trái tim mình, mình muốn hiểu họ đến đâu - và muốn cùng họ tạo nên điều gì từ tình yêu ấy.
Bởi sau cùng, chúng ta không chỉ yêu một cảm xúc. Chúng ta còn sống cùng những lựa chọn, những khác biệt và những điều rất đời thường đi cùng cảm xúc ấy. Và có lẽ chính trong quá trình ấy, ta mới dần biết được một tình yêu có thể trở thành một khoảnh khắc đẹp trong đời, hay một cuộc đời mà mình thật sự muốn cùng ai đó đi qua.
By Flowable.
Bạn thường yêu theo cách nào? Dễ rung động và cuốn vào cảm xúc, hay quan sát sự phù hợp trước khi bước vào một mối quan hệ?
Love Styles giúp bạn hiểu rõ hơn cách mình yêu, điều mình tìm kiếm và những khuynh hướng ảnh hưởng đến các mối quan hệ.
👉 Thử làm test và khám phá phong cách yêu của bạn tại đây nhé!
Câu hỏi thường gặp
Eros và Pragma khác nhau trong tình yêu thế nào?
Eros mô tả sự hấp dẫn, rung động và khao khát muốn đến gần một người. Pragma nói về tình yêu thực tế hơn, trong đó sự phù hợp, khả năng đồng hành và những điều hai người có thể cùng xây dựng trở nên quan trọng. Hai khái niệm này trả lời những câu hỏi khác nhau và có thể cùng tồn tại trong một mối quan hệ.
Tính toán trong tình yêu có làm mất đi sự lãng mạn không?
Suy nghĩ về tương lai không nhất thiết làm tình yêu kém lãng mạn. Nếu tính toán là cân đo lợi ích, đó là một câu chuyện khác. Còn nếu hai người muốn hiểu mình có cùng hướng về những điều tương tự hay không, việc nhìn vào tiền bạc, gia đình, con cái, nơi sống và nhu cầu riêng tư chỉ giúp họ hiểu rõ hơn điều đang bước vào.
Hợp nhau trong tình yêu có nhất thiết phải giống nhau không?
Hợp nhau không nhất thiết có nghĩa là giống nhau về tính cách, sở thích hay nhịp sống. Hai người có thể khác biệt nhưng vẫn dễ chịu khi ở cạnh nhau nếu biết chia sẻ nhu cầu, tôn trọng không gian riêng, điều chỉnh và cùng xử lý bất đồng. Tuy vậy, những khác biệt về con cái, hôn nhân hoặc nơi sống có thể là thông tin quan trọng cần nhìn nhận.
Làm sao biết một mối quan hệ có thể đi đường dài?
Không có công thức bảo đảm một mối quan hệ sẽ đi đường dài. Chemistry mạnh hay có nhiều điểm chung đều chưa đủ để kết luận. Hai người có thể tìm hiểu nhau đủ sâu, quan sát cách đối diện với khác biệt, nói rõ điều mình coi trọng và xem mình có thể cùng xây dựng điều gì trong đời sống thực tế.
Tài liệu tham khảo
- Lee, J. A. (1973). Colours of Love: An Exploration of the Ways of Loving.
- Hendrick, C., & Hendrick, S. S. (1986). A Theory and Method of Love. Journal of Personality and Social Psychology, 50(2), 392–402.
- Sternberg, R. J. (1986). A Triangular Theory of Love. Psychological Review, 93(2), 119–135.
- Aron, A., & Aron, E. N. (1996). Love and the expansion of self: The state of the model. Personal Relationships, 3(1), 45–58.