5 bước xây dựng lại thói quen đọc sách sau nhiều lần thất bại
Cách xây dựng thói quen đọc sách cho người hay mất tập trung
Chủ đề:
Đọc sách có lẽ là một siêu năng lực bị lãng quên trong thời đại này.
Trong thế giới mà AI có thể tóm gọn một cuốn sách trong 30 giây và mạng xã hội liên tục nạp vào tâm trí hàng trăm mảnh thông tin mỗi giờ, những người duy trì được thói quen đọc sâu đang sở hữu một lợi thế ngày càng hiếm: khả năng tập trung kéo dài, tư duy có chiều sâu và khả năng xử lý thông tin phức tạp mà không bị phân tán.
Đọc sách sâu không chỉ là hành động tiếp nhận thông tin mà còn là quá trình não bộ xây dựng những kết nối thần kinh mới, kích thích tư duy phân tích và trí tuệ cảm xúc theo những cách mà nội dung nhanh không thể thay thế được.
Lợi ích của việc đọc sách thì...ai cũng biết. Vậy nhưng nhiều người trong số chúng ta vẫn gặp khó khăn với thói quen này.
Nghĩ đến đọc sách là đã ngáp. Cầm lên được vài trang thì bắt đầu sốt ruột, tay tự nhiên với điện thoại. Có khi cố đọc cho xong một cuốn được mọi người khen rần rần, nhưng đọc mãi vẫn không thấy hay, không thấy “thấm”, rồi từ đó bỏ luôn cả thói quen đọc.
Nếu những điều này nghe quen quen, thì đừng vội nản. Trong bài viết này chúng mình sẽ giới thiệu 5 bước đơn giản nhưng rất hiệu quả để xây dựng lại thói quen đọc sách, đặc biệt nếu bạn là người mới bắt đầu hoặc đã thử nhiều lần nhưng chưa duy trì được lâu.
Đừng bắt đầu bằng sách “nên đọc”, hãy bắt đầu bằng sách “muốn đọc
Nghe thì hiển nhiên, nhưng đây là cái bẫy rất nhiều người mới đọc rơi vào.
Khi bắt đầu xây dựng thói quen đọc, chúng ta thường chọn những cuốn được đánh giá cao, đang được bàn tán nhiều, hoặc nằm trong danh sách kinh điển “nhất định phải đọc một lần trong đời”. Vì nghĩ rằng: nhiều người khen như vậy thì chắc chắn phải hay.
Nhưng không phải cuốn sách hay với số đông cũng là cuốn sách phù hợp với bạn ở thời điểm hiện tại.
Khi mới hình thành thói quen, mục tiêu đầu tiên nên là giúp não bộ có cảm giác rằng: đọc sách cũng thú vị và muốn tiếp tục.
Vì vậy, trước khi hỏi “cuốn nào nên đọc?”, hãy hỏi: Mình đang thật sự tò mò về điều gì?
Bạn thích phim tội phạm? Hãy thử trinh thám hoặc tâm lý học tội phạm. Bạn mê thể thao? Đọc hồi ký vận động viên. Bạn đang bận tâm về tiền bạc, sự nghiệp, tình yêu, cảm xúc hay giấc ngủ? Hãy chọn những cuốn trả lời trực tiếp cho vấn đề đó.
Chia nhỏ mục tiêu đến mức không thể thất bại
Sau khi chọn được một cuốn sách mình thật sự tò mò, sai lầm tiếp theo của nhiều người là đặt mục tiêu quá lớn.
“Đọc 30 phút mỗi ngày” nghe rất hợp lý. Nhưng với một người chưa có thói quen đọc, 30 phút đủ dài để não bắt đầu tìm lý do trì hoãn: hôm nay mệt quá, bận quá, không có tâm trạng, để mai đọc bù.
Thay vì bắt đầu bằng mục tiêu lớn, hãy bắt đầu nhỏ đến mức gần như không thể thất bại. Ví dụ: mỗi tối đọc 2 trang trước khi ngủ.
Mục tiêu ban đầu không phải là đọc nhiều, mà là xây dựng động tác cơ bản nhất: ngồi xuống, mở sách ra, và bắt đầu đọc.
Điều thú vị là khi đã đọc được 2 trang, bạn thường sẽ muốn đọc tiếp thêm vài trang nữa. Nhưng phần đọc thêm đó là phần thưởng, không phải áp lực.
Vì vậy, đừng đặt mục tiêu khiến mình phải cố gắng quá nhiều ngay từ đầu. Hãy đặt mục tiêu đủ nhỏ để dù mệt, bận hay lười, bạn vẫn có thể làm được.
Chọn một “điểm neo” cố định trong ngày
Nếu đã chọn được sách mình muốn đọc, đặt mục tiêu đủ nhỏ, nhưng vẫn chưa duy trì được đều, hãy thử neo việc đọc vào một thời điểm cố định trong ngày.
Vì nếu chỉ nói “rảnh thì đọc”, khả năng cao là bạn sẽ không đọc.
Khi mới tập một thói quen, nếu không có một chút cấu trúc, nano sẽ tự động chọn thứ dễ hơn và vui hơn. Trong phần lớn trường hợp, lướt điện thoại luôn hấp dẫn hơn đọc sách.
Vì vậy, hãy gắn việc đọc với một hoạt động đã có sẵn. Ví dụ: trong khi ăn sáng, hoặc trước khi đi ngủ. Hai thời điểm này rất phù hợp bởi:
Buổi sáng, đọc vài trang trước khi chạm vào mạng xã hội giúp bạn tránh việc nạp quá nhiều kích thích ngay đầu ngày. Thay vì để tâm trí bị kéo vào tin nhắn, thông báo, video ngắn và những mẩu thông tin rời rạc, bạn bắt đầu ngày mới bằng một trạng thái chậm hơn, sâu hơn và chủ động hơn.
Buổi tối, đọc vài trang trước khi ngủ giúp bạn giảm screen time (thời gian sử dụng màn hình), làm dịu hệ thần kinh và tạo một tín hiệu rõ ràng cho não rằng: ngày hôm nay đang khép lại.
Đọc để nắm tư tưởng, không cần ghi nhớ từng từ
Nhiều người tiếp cận việc đọc với áp lực phải hiểu hết, nhớ hết, ghi chú thật nhiều và rút ra thật nhiều bài học. Nhưng chính áp lực đó đôi khi khiến việc đọc trở nên nặng nề.
Hãy thử một cách nhẹ nhàng hơn: mỗi lần đọc, bạn chỉ cần tìm một ý tưởng đáng nhớ.
Đó có thể là một câu khiến bạn dừng lại suy ngẫm, một ví dụ khiến bạn ngạc nhiên, hoặc một khái niệm có thể áp dụng ngay vào cuộc sống.
Giá trị của việc đọc không nằm ở chỗ bạn nhớ được bao nhiêu phần trăm nội dung. Giá trị nằm ở việc có một vài ý tưởng đủ mạnh để đi vào suy nghĩ, thay đổi cách bạn nhìn vấn đề, và đôi khi thay đổi cả cách bạn sống.
Vì vậy, đừng coi việc đọc sách như là một bài kiểm tra thuộc lòng, mà hãy coi như một cuộc đối thoại với tác giả. Chỉ cần khi bước ra khỏi cuộc trò chuyện, bạn nắm được tinh thần chính, và học được một điều gì đó bổ ích là đủ rồi.
Cho phép mình được...bỏ dở
Không phải cuốn sách nào bắt đầu cũng cần phải đọc hết.
Rất nhiều người mất thói quen đọc vì bị mắc kẹt trong một cuốn sách không phù hợp.
Họ đọc không thấy hay, nhưng vẫn cố vì nghĩ “đã mua rồi thì phải đọc hết”, “cuốn này ai cũng khen”, “bỏ ngang thì phí”. Kết quả là mỗi lần nhìn thấy cuốn sách đó, họ lại thấy nặng nề. Dần dần, không chỉ bỏ cuốn sách đó, họ bỏ luôn cả thói quen đọc.
Nếu một cuốn sách quá khó, quá khô khan, hay quá xa với giai đoạn hiện tại, hãy cho phép mình tạm dừng. Có thể vài tháng sau bạn sẽ quay lại. Cũng có thể không. Điều đó hoàn toàn bình thường.
Một nguyên tắc thực tế là: Nếu đọc 30–50 trang mà vẫn không thấy có điểm gì kéo mình đi tiếp, hãy đổi cuốn sách khác.
Trong một thế giới được thiết kế để liên tục phân tán sự chú ý của chúng ta, việc mất tập trung không phải là lỗi của bạn, mà là hệ quả tất yếu khi não bộ bị quá tải kích thích. Nhưng khả năng tập trung sâu hoàn toàn có thể được phục hồi bằng những phương pháp khoa học chuẩn xác.
Khóa học Deep Focus: Làm chủ sức mạnh của sự tập trung của Flowable không ép bạn vào một kỷ luật khiên cưỡng, mà đồng hành cùng bạn để thấu hiểu cơ chế vận hành của tâm trí, tái cấu trúc môi trường sống và tìm lại sự bình yên nội tại giữa nhịp sống hiện đại. Hãy cùng chúng mình bước vào hành trình lấy lại quyền kiểm soát sự chú ý của chính bạn tại đây.
By Flowable.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao chọn sách để bắt đầu đọc lại?
Hãy bắt đầu bằng cuốn sách khiến bạn thật sự tò mò, thay vì chọn theo danh sách kinh điển hoặc lời khen của số đông. Bạn có thể dựa vào sở thích và mối bận tâm hiện tại, chẳng hạn như tội phạm, thể thao, tiền bạc, sự nghiệp, tình yêu, cảm xúc hoặc giấc ngủ.
Nên đọc bao nhiêu trang mỗi ngày khi mới bắt đầu?
Khi mới xây dựng lại thói quen, bạn có thể bắt đầu với 2 trang mỗi tối trước khi ngủ. Mục tiêu ban đầu là tạo động tác ngồi xuống, mở sách và bắt đầu đọc. Nếu muốn đọc thêm sau đó, hãy xem phần đọc thêm như một phần thưởng thay vì áp lực phải hoàn thành.
Làm sao duy trì thói quen đọc sách đều đặn?
Hãy gắn việc đọc với một hoạt động hoặc thời điểm đã có sẵn trong ngày, chẳng hạn lúc ăn sáng hoặc trước khi đi ngủ. Một điểm neo cố định giúp việc đọc bớt phụ thuộc vào cảm hứng. Buổi sáng, đọc sách trước mạng xã hội giúp tâm trí bắt đầu chậm và chủ động hơn.
Có nên đọc hết một cuốn sách không phù hợp?
Bạn không nhất thiết phải đọc hết một cuốn sách không phù hợp. Nếu sách quá khó, khô khan hoặc xa với giai đoạn hiện tại, bạn có thể tạm dừng và quay lại sau. Nếu đã đọc 30–50 trang mà vẫn không có điểm nào kéo bạn đi tiếp, hãy đổi sang cuốn khác để tránh mất luôn thói quen đọc.