Những sự thật khoa học về growth mindset và sự thành công
Và "Tư duy phát triển kép" là gì?
Chủ đề:
Có lẽ bạn đã không ít lần bắt gặp cụm từ “growth mindset” (tư duy phát triển), trong một cuốn sách truyền cảm hứng, một podcast về hiệu suất, hay ngay trong những lời khuyên để thành công. Sự phổ biến rộng rãi ấy đôi khi khiến chúng ta lướt qua nó như một thông điệp cổ vũ tinh thần đơn thuần.
Thế nhưng, khi bóc tách khái niệm này dưới lăng kính của khoa học não bộ và tâm lý học nhận thức, bức tranh hiện ra lại bất ngờ và sâu sắc hơn rất nhiều.
Tư duy phát triển hoàn toàn không phải là một câu thần chú tự kỷ ám thị để ép bản thân phải lạc quan. Sự thật là, nó đại diện cho một cơ chế sinh học và tâm lý phức tạp: một trạng thái nhận thức có năng lực tái thiết lập cách chúng ta làm việc, đối diện với những giới hạn và kiến tạo ý nghĩa.
Sức mạnh thực sự của loại tư duy này mang tính định hình và đột phá hơn những gì chúng ta vẫn lầm tưởng.
Vậy điều gì thực sự xảy ra bên trong tâm trí khi ta kích hoạt nó?
Nghệ thuật tự thiết kế công việc để tìm kiếm ý nghĩa
Nghịch lý rằng là, nhiều người trong chúng ta thường cảm thấy mắc kẹt trong những bản mô tả công việc cứng nhắc. Mỗi ngày trôi qua giống như một vòng lặp vô tận của những đầu việc cạn kiệt cảm xúc.
Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới nhất năm 2024, các nhà khoa học đã phát hiện ra một cơ chế vận hành hoàn toàn khác bên trong nhận thức của những người có hiệu suất làm việc cao (Oh, Han & Han, 2024).
Nghiên cứu này không chỉ đưa ra những con số thống kê vô hồn. Nó kể câu chuyện về những nhân sự có khả năng tự thay đổi cấu trúc công việc của chính mình. Quá trình này được giới khoa học gọi là “job crafting” (tự thiết kế công việc).
Những người sở hữu “growth mindset” (tư duy phát triển) không thụ động chờ đợi tổ chức hay cấp trên ban phát ý nghĩa cho những việc họ làm. Thay vào đó, họ chủ động tổ chức lại cách họ làm việc, thay đổi góc nhìn về các nhiệm vụ hằng ngày để chúng trở nên đồng điệu với hệ giá trị và mục tiêu cá nhân của họ.
Nhờ vậy, họ đạt được “meaningfulness at work” (ý nghĩa công việc) ở mức độ rất cao. Và cũng chính từ cảm giác ý nghĩa sâu sắc này, hiệu suất cốt lõi của họ tăng vọt một cách hoàn toàn tự nhiên, không khiên cưỡng, vượt xa những cá nhân mang tư duy cố định luôn coi công việc là một gánh nặng phải hoàn thành.
Khi những thách thức trở thành chất xúc tác sinh học
Chuyện gì sẽ thực sự xảy ra bên trong tâm trí bạn khi phải đối mặt với một dự án vô cùng khó nhằn hoặc một thất bại tồi tệ?
Phản ứng tự nhiên, mang tính bản năng của một tư duy cố định là sợ hãi, chối bỏ và dựng lên các cơ chế phòng thủ tâm lý. Thế nhưng, mọi chuyện lại rẽ sang một hướng hoàn toàn khác với những người sở hữu tư duy phát triển.
Một nghiên cứu chuyên sâu đã ứng dụng các mô hình phân tích dữ liệu phức tạp để bóc tách những tầng lớp tâm lý ẩn sâu bên dưới hành vi của nhân viên tại nơi làm việc (Ding, Yu & Li, 2022). Kết quả phân tích chỉ ra một sự thật thú vị: những người có tư duy phát triển sở hữu tỷ lệ thực hiện các “innovative behavior” (hành vi đổi mới) cao một cách đáng ngạc nhiên.
Tại sao lại như vậy? Bí mật nằm ở chỗ họ không nhìn nhận thách thức như một mối đe dọa đến lòng tự tôn, mà xem đó là những tín hiệu sinh học kích thích sự tò mò.
Hơn thế nữa, nghiên cứu này xác nhận rằng tư duy phát triển đóng góp trực tiếp vào quá trình “employee strengths use” (tận dụng thế mạnh cá nhân). Thay vì loay hoay che giấu những điểm yếu hay lỗ hổng kiến thức, họ dồn toàn bộ sự tập trung vào việc dùng chính những thế mạnh cốt lõi, độc bản của mình để bẻ khóa các vấn đề khó.
Kết quả tất yếu là sự gắn kết với công việc và hiệu suất của họ luôn được duy trì ở trạng thái tối ưu nhất.
Tư duy phát triển kép và chiếc chìa khóa của sự thăng hoa trọn vẹn
Vậy nếu bạn đã tin tưởng tuyệt đối vào khả năng phát triển của bản thân, nỗ lực hết mình mỗi ngày, nhưng vẫn cảm thấy ngột ngạt và bất lực trong môi trường hiện tại thì sao? Đây chính là điểm mù nhận thức mà rất nhiều người trẻ hiện đại đang mắc phải.
Để giải mã bài toán này, một nhóm nghiên cứu hàng đầu từ Đại học Stanford và Đại học Yale đã thực hiện một cuộc thực nghiệm tâm lý học kéo dài sáu tháng liên tục (Berg, Wrzesniewski & Grant).
Họ theo dõi, đo lường và phát hiện ra một khái niệm mang tính đột phá. Đó là “dual-growth mindset” (tư duy phát triển kép). Nghĩa là, việc bạn tin rằng năng lực của bản thân có thể uốn nắn và nâng cấp qua thời gian mới chỉ là một nửa của phương trình sự thật.
Nửa còn lại, quan trọng không kém:
Chính là niềm tin rằng tính chất công việc và môi trường xung quanh bạn cũng hoàn toàn có thể thay đổi và linh hoạt định hình lại được.
Những cá nhân được trang bị tư duy kép này không chỉ duy trì được hiệu suất làm việc vượt trội, mà mức độ hạnh phúc, sức khỏe tinh thần và sự chủ động của họ cũng cao hơn hẳn so với nhóm đối chứng sau nửa năm thực nghiệm. Nhận thức này thực sự phá vỡ hoàn toàn định kiến cho rằng con người luôn là nạn nhân thụ động của hoàn cảnh.
Lời kết
Nhìn chung, tư duy phát triển không phải là một câu thần chú sáo rỗng để ép buộc bản thân phải làm việc cực nhọc hơn hay phớt lờ đi những mệt mỏi thể chất.
Dưới góc độ khoa học thần kinh, nó là một dạng năng lực nhận thức tinh tế và sắc bén. Nó cho phép bạn nhìn thấy tính linh hoạt và tiềm năng không giới hạn trong một thế giới tưởng chừng như đã được định hình một cách cứng nhắc.
Chúng mình hiểu rằng, việc cấu trúc lại toàn bộ hệ thống tư duy chưa bao giờ là một điều có thể diễn ra dễ dàng chỉ sau một đêm thức giấc. Sẽ có những ngày bạn cảm thấy hoài nghi chính mình, và điều đó là hoàn toàn bình thường trong tiến trình tâm lý của con người.
Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể bắt đầu từ một sự dịch chuyển rất nhỏ trong nhận thức ngay ngày hôm nay. Lần tới, khi cảm thấy chán nản hay bế tắc với một nhiệm vụ lặp đi lặp lại, thay vì phàn nàn, hãy thử dừng lại một nhịp và tự hỏi bản thân: “Làm thế nào để mình có thể thiết kế lại cách tiếp cận vấn đề này, sao cho nó mang đậm dấu ấn cá nhân và mang lại nhiều niềm vui cho mình hơn?”.
Chỉ một câu hỏi tự vấn nhỏ bé đó thôi, cũng đã đủ sức mạnh để tạo ra những xung thần kinh mới, mở đường cho một hành trình thấu hiểu và phát triển rực rỡ bên trong tâm trí bạn.
Nếu bạn đang cảm thấy đứng yên một chỗ và loay hoay với những giới hạn tự thân, khóa học Growth Mindset của Flowable sẽ là người đồng hành giúp bạn tái cấu trúc hệ điều hành tâm trí bằng những lộ trình khoa học bài bản. Tìm hiểu thêm về khóa học và nhận ưu đãi đặc biệt tại đây nhé.
Flowable luôn ở đây, đồng hành cùng bạn trên hành trình khám phá vẻ đẹp của tâm lý con người.
By Flowable.
Câu hỏi thường gặp
Growth mindset thực sự ảnh hưởng đến thành công thế nào?
Growth mindset giúp một người tin rằng năng lực có thể được phát triển qua thời gian. Nhờ đó, họ chủ động tổ chức lại công việc, nhìn thách thức như tín hiệu kích thích sự tò mò, tận dụng thế mạnh cá nhân và duy trì sự gắn kết cùng hiệu suất làm việc.
Job crafting là gì và có liên quan gì đến growth mindset?
Job crafting là quá trình chủ động thay đổi cấu trúc công việc và cách nhìn về các nhiệm vụ hằng ngày. Người có growth mindset thường sử dụng cách này để công việc phù hợp hơn với hệ giá trị và mục tiêu cá nhân, từ đó tăng cảm nhận về ý nghĩa công việc và hiệu suất.
Tư duy phát triển kép khác tư duy phát triển thông thường thế nào?
Tư duy phát triển thông thường tập trung vào niềm tin rằng năng lực cá nhân có thể được uốn nắn và nâng cấp. Tư duy phát triển kép bổ sung niềm tin rằng tính chất công việc và môi trường xung quanh cũng có thể thay đổi, linh hoạt định hình lại.
Người có tư duy phát triển nhìn nhận thất bại ra sao?
Người có tư duy phát triển không xem thách thức hay thất bại chủ yếu là mối đe dọa đến lòng tự tôn. Họ nhìn những tình huống này như tín hiệu kích thích sự tò mò, sau đó tập trung sử dụng các thế mạnh cốt lõi để giải quyết vấn đề.
Tài liệu tham khảo
- Berg, J. M., Wrzesniewski, A., & Grant, A. M. (Nghiên cứu thực nghiệm được báo cáo tại Stanford Graduate School of Business về chủ đề Job Crafting và Growth Mindset).
- Ding, H., Yu, E., & Li, Y. (2022). Employee growth mindset and innovative behavior: The roles of employee strengths use and strengths-based leadership. Frontiers in Psychology, 13, 901044.
- Oh, J., Han, S. J., & Han, S. H. (2024). Linking a growth mindset, job crafting and in-role performance via meaningfulness at work: A moderated mediation model. Journal of Workplace Learning, 36(5), 364–381.