Vì sao kết quả MBTI thay đổi? 7 nguyên nhân và cách đọc kết quả
Vì sao kết quả MBTI thay đổi khi làm lại? Tìm hiểu 7 nguyên nhân phổ biến, ý nghĩa của việc đổi nhóm và cách đọc kết quả chính xác hơn.
Chủ đề:
Lần đầu làm MBTI, bạn nhận kết quả INFP. Vài tháng sau, bạn làm lại và trở thành ENFP. Một website khác thậm chí còn trả về INFJ.
Điều này dễ khiến bạn bối rối: tính cách của mình đã thay đổi, hay bài test MBTI vốn không đáng tin?
Đây là một trong những câu hỏi chúng mình thường gặp khi vận hành bài test MBTI trên Flowable Lab. Câu trả lời ngắn gọn của Flowable là:
Kết quả MBTI thay đổi không nhất thiết có nghĩa tính cách của bạn đã biến đổi hoàn toàn. Trong nhiều trường hợp, chỉ một thay đổi nhỏ trong điểm số, bối cảnh trả lời hoặc cách tính của từng bài test cũng đủ làm một chữ cái đổi phía.
Tính cách có thể thay đổi dần theo thời gian. Tuy nhiên, sự thay đổi thật sự thường phức tạp hơn việc một ngày bạn là I, vài tháng sau trở thành E.
Để hiểu điều gì đang xảy ra, chúng ta cần tách ba thứ thường bị gộp làm một: khuynh hướng tính cách tương đối ổn định, hành vi thay đổi theo hoàn cảnh và cách bài test chuyển câu trả lời thành bốn chữ cái.
Nếu chưa quen với mô hình này, bạn có thể đọc trước bài MBTI là gì? Tổng quan 16 nhóm tính cách.
Kết quả MBTI thay đổi có bình thường không?
Có. Việc một hoặc hai chữ cái thay đổi khi làm lại MBTI không phải hiện tượng bất thường, đặc biệt khi bạn không nghiêng rõ về một phía.
Một số nghiên cứu cho thấy điểm số trên các thang MBTI có độ nhất quán và độ ổn định tương đối tốt. Nhưng điểm quan trọng là: độ ổn định của điểm số không giống với độ ổn định của type bốn chữ cái.
Bạn có thể trả lời khá giống nhau trong hai lần làm test. Tuy nhiên, nếu điểm Hướng nội – Hướng ngoại của bạn nằm sát vùng giữa, chỉ vài câu trả lời khác đi cũng đủ khiến kết quả chuyển từ I sang E.
Nhìn bên ngoài, INFP và ENFP là hai type khác nhau. Nhưng về điểm số, khoảng cách thực tế giữa hai kết quả đôi khi rất nhỏ.
Theo chúng mình, đây là điều người dùng thường bỏ qua khi đọc kết quả MBTI. Bốn chữ cái tạo cảm giác rất rõ ràng, trong khi tính cách thực tế có nhiều vùng xám hơn.
Vì vậy, nếu type thay đổi, đừng vội hỏi:
Kết quả nào mới là con người thật của mình?
Hãy bắt đầu bằng câu hỏi:
Chữ cái nào đã thay đổi, và mình nghiêng về phía đó mạnh đến đâu?
Điểm số của bạn nằm gần ranh giới
Đây có lẽ là nguyên nhân phổ biến nhất khiến kết quả MBTI thay đổi.
MBTI mô tả tính cách qua bốn cặp khuynh hướng:
-
Hướng ngoại – Hướng nội.
-
Giác quan – Trực giác.
-
Lý trí – Cảm xúc.
-
Nguyên tắc – Linh hoạt.
Trong đời sống thực tế, các khuynh hướng này không nhất thiết chia con người thành hai nhóm hoàn toàn tách biệt. Bạn có thể nằm ở bất kỳ vị trí nào giữa hai đầu.
Chẳng hạn, bạn thích có thời gian một mình nhưng vẫn chủ động giao tiếp trong môi trường quen thuộc. Bạn thích chuẩn bị trước nhưng cũng không khó chịu khi phải thay đổi kế hoạch. Bạn có thể sử dụng cả hai phía khá linh hoạt tùy tình huống.
Tuy nhiên, khi điểm số được chuyển thành type, bài test vẫn phải chọn một chữ cái.
Nếu bạn hơi nghiêng về Hướng nội trong lần đầu, kết quả có thể là INFP. Lần sau, một vài câu trả lời khác đi khiến điểm nghiêng nhẹ sang Hướng ngoại và kết quả trở thành ENFP.
Type đã đổi, nhưng tính cách tổng thể có thể gần như không đổi.
Nghiên cứu của Robert McCrae và Paul Costa cũng cho thấy các khuynh hướng MBTI có liên hệ với những đặc điểm tính cách có thật, nhưng dữ liệu phù hợp hơn với cách hiểu rằng chúng tồn tại trên các phổ liên tục, thay vì tạo thành những nhóm người tách biệt hoàn toàn.
Đây cũng là một giới hạn quan trọng của MBTI: việc phân loại giúp kết quả dễ nhớ, nhưng có thể phóng đại những khác biệt rất nhỏ quanh điểm giữa.
Vì vậy, Flowable khuyến khích bạn chú ý đến mức độ nghiêng, không chỉ nhìn chữ cái cuối cùng.
Bạn đang trả lời từ một phiên bản khác của mình
MBTI là một bài test tự báo cáo. Nó không quan sát hành vi của bạn trong nhiều năm mà dựa trên cách bạn mô tả mình tại thời điểm làm bài.
Trong khi đó, chúng ta không hành động giống nhau trong mọi hoàn cảnh.
Bạn có thể giao tiếp liên tục và rất quyết đoán trong công việc, nhưng lại dè dặt trong các mối quan hệ cá nhân. Bạn có thể lập kế hoạch chi tiết cho một dự án quan trọng, nhưng hoàn toàn ngẫu hứng trong kỳ nghỉ. Bạn có thể rất hòa đồng khi ở cùng người quen nhưng nhanh chóng cạn năng lượng trong một sự kiện đông người.
Nếu lần đầu bạn nghĩ đến cuộc sống cá nhân, còn lần sau lại trả lời dựa trên hành vi ở nơi làm việc, kết quả có thể khác.
Điều này không có nghĩa một trong hai phiên bản là giả. Cả hai đều là những phần có thật của bạn.
Vấn đề là mỗi lần làm test, bạn có thể đang dùng một khung tham chiếu khác nhau.
Kết quả cũng dễ bị ảnh hưởng khi bạn trả lời dựa trên con người mình muốn trở thành. Bạn có thể chọn phương án mô tả một người rất có tổ chức vì đó là phẩm chất mình coi trọng, dù hành vi thường ngày linh hoạt hơn. Bạn cũng có thể cho rằng mình hướng ngoại vì công việc đòi hỏi giao tiếp nhiều, dù sau những tương tác đó bạn luôn cần thời gian dài để hồi phục.
Theo kinh nghiệm xây dựng nội dung kết quả trên Flowable Lab, chúng mình thấy câu hỏi hữu ích không phải là:
Tôi từng làm được điều này hay chưa?
Mà là:
Khi không phải đáp ứng một vai trò hoặc kỳ vọng nào, tôi thường tự nhiên nghiêng về cách nào hơn?
Khi làm lại MBTI, hãy cố gắng trả lời dựa trên những pattern xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh và trong một khoảng thời gian đủ dài, thay vì chỉ nghĩ đến tuần vừa qua hoặc vai trò hiện tại.
Trạng thái hiện tại ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận bản thân
Căng thẳng, kiệt sức hoặc một thay đổi lớn trong cuộc sống có thể làm hành vi của bạn khác đáng kể so với bình thường.
Một người vốn thích gặp gỡ có thể thu mình khi quá tải. Một người thường linh hoạt có thể cố gắng kiểm soát mọi thứ chặt chẽ hơn khi cảm thấy bất an. Một người vốn có tổ chức cũng có thể trở nên thiếu tập trung trong giai đoạn căng thẳng kéo dài.
Nếu bạn làm test đúng vào thời điểm đó, câu trả lời có thể phản ánh cách mình đang thích nghi với hoàn cảnh nhiều hơn khuynh hướng dài hạn.
Kết quả ấy không hoàn toàn vô giá trị. Nó có thể giúp bạn nhận ra trạng thái hiện tại đang ảnh hưởng đến hành vi như thế nào.
Tuy nhiên, chúng mình không khuyên bạn vội kết luận rằng type đã thay đổi vĩnh viễn chỉ từ một lần làm test trong giai đoạn bất thường.
Nhận thức về bản thân cũng thay đổi theo thời gian. Có những điều trước đây bạn nghĩ mình làm vì sở thích, nhưng sau này mới nhận ra đó là cách thích nghi với kỳ vọng gia đình hoặc môi trường công việc.
Chẳng hạn, bạn từng xem mình là người rất nguyên tắc vì luôn lập kế hoạch. Sau một thời gian quan sát, bạn nhận ra mình không thực sự thích cấu trúc; bạn lập kế hoạch chủ yếu để giảm lo lắng.
Lần làm test sau có thể cho kết quả khác không phải vì tính cách vừa biến đổi, mà vì bạn đang mô tả mình chính xác hơn.
Không phải bài test MBTI nào cũng giống nhau
Một nguyên nhân khác thường bị bỏ qua là hai website có thể không sử dụng cùng bộ câu hỏi hoặc cùng cách tính điểm.
Các bài test “16 nhóm tính cách” trên mạng có thể khác nhau về số lượng câu hỏi, cách diễn đạt, thang trả lời, trọng số và cách xác định ranh giới giữa hai khuynh hướng.
Một công cụ có thể buộc bạn chọn giữa hai phương án. Công cụ khác dùng thang từ hoàn toàn không đồng ý đến hoàn toàn đồng ý. Một số bài chỉ dựa trên bốn cặp MBTI, trong khi số khác kết hợp thêm đặc điểm từ những mô hình tính cách khác.
Vì vậy, làm hai bài test khác nhau và nhận hai kết quả khác nhau chưa đủ để kết luận rằng một bài đúng và bài kia sai. Chúng có thể đang đo những khái niệm gần nhau bằng hai phương pháp khác nhau.
Nếu muốn so sánh kết quả qua thời gian, Flowable khuyến khích bạn:
-
Dùng cùng một bài test.
-
Làm trong điều kiện tương đối tương đồng.
-
Không làm lại ngay sau khi vừa đọc kết quả.
-
Trả lời dựa trên xu hướng dài hạn thay vì trạng thái nhất thời.
Điều này không loại bỏ hoàn toàn sai số, nhưng giúp bạn tránh nhầm lẫn giữa thay đổi của bản thân và khác biệt của công cụ.
Tính cách của bạn có thực sự thay đổi không?
Có thể.
Tính cách có mức độ ổn định đáng kể, nhưng không hoàn toàn bất biến. Các nghiên cứu theo dõi dọc cho thấy con người vừa duy trì nhiều đặc điểm tương đối ổn định, vừa có thể thay đổi dần theo tuổi tác, môi trường và trải nghiệm sống.
Chẳng hạn, ở cấp độ trung bình, nhiều người có xu hướng trở nên tận tâm và ổn định về cảm xúc hơn khi bước qua giai đoạn trưởng thành trẻ. Công việc, các mối quan hệ, trách nhiệm và những trải nghiệm kéo dài cũng có thể liên hệ với thay đổi tính cách.
Tuy nhiên, chúng ta cần thận trọng khi suy luận những thay đổi này từ bốn chữ cái.
Việc kết quả chuyển từ P sang J không tự động chứng minh toàn bộ tính cách của bạn đã thay đổi. Có thể bạn chỉ trở nên có tổ chức hơn vì công việc đòi hỏi, trong khi nhiều khuynh hướng khác vẫn tương đối ổn định.
Nếu kết quả thay đổi sau nhiều năm và đi kèm với những thay đổi rõ rệt, nhất quán trong hành vi, môi trường và cách bạn phản ứng, một phần khác biệt có thể phản ánh sự phát triển thật.
Nhưng nếu kết quả đổi sau vài ngày hoặc giữa hai website khác nhau, nguyên nhân nhiều khả năng nằm ở ranh giới điểm số, trạng thái trả lời hoặc phương pháp chấm.
Đổi một chữ và đổi cả bốn chữ có giống nhau không?
Không hoàn toàn.
Nếu chỉ một chữ thay đổi, khả năng cao bạn nằm gần vùng giữa của cặp khuynh hướng đó.
INFP chuyển thành ENFP có thể cho thấy E–I của bạn tương đối cân bằng. INFJ chuyển thành INFP có thể cho thấy J–P chưa rõ rệt. Hai kết quả có thể khác type nhưng vẫn chia sẻ phần lớn cấu trúc.
Nếu ba hoặc bốn chữ cùng thay đổi, trước khi kết luận tính cách đã biến đổi mạnh, hãy kiểm tra:
Bạn có dùng cùng một bài test không?
Hai lần làm cách nhau bao lâu?
Bạn có trả lời dựa trên cùng một bối cảnh không?
Một lần có diễn ra trong giai đoạn căng thẳng hoặc biến động lớn không?
Bạn có lý tưởng hóa bản thân trong một lần làm test không?
Đổi nhiều chữ không nhất thiết là dấu hiệu có vấn đề. Nhưng nó cho thấy việc chỉ nhìn tên type cuối cùng sẽ không giúp bạn hiểu chuyện gì đã xảy ra.
Hãy quay lại từng cặp khuynh hướng và xem cặp nào thực sự phản ánh pattern ổn định trong đời sống.
Vậy bạn nên tin kết quả MBTI nào?
Theo Flowable, bạn không nhất thiết phải chọn ngay một type rồi xem các kết quả còn lại là sai.
Thay vào đó, hãy bắt đầu từ chữ cái đã thay đổi.
Nếu chỉ E–I dao động, hãy quan sát cách mình phục hồi năng lượng sau những loại tương tác khác nhau. Nếu J–P chưa rõ, hãy xem mình thực sự thích cấu trúc hay chỉ cần kế hoạch để cảm thấy an toàn.
Tiếp theo, hãy nhìn mức độ nghiêng thay vì chỉ nhìn tên nhóm. Một người chỉ hơi nghiêng về I có thể sử dụng cả Hướng nội và Hướng ngoại khá linh hoạt. Điều đó không khiến kết quả “kém chính xác”; nó chỉ cho thấy bạn không nằm gần một đầu của phổ.
Bạn cũng có thể đọc mô tả của hai type gần nhất, nhưng đừng chọn type chỉ vì phần điểm mạnh nghe hấp dẫn hơn. Hãy tìm những hành vi cụ thể làm bằng chứng và chú ý cả những phần không khớp.
Cuối cùng, hãy quan sát mình ngoài bài test.
Bạn thường phản ứng thế nào khi không phải gây ấn tượng hoặc đáp ứng kỳ vọng? Khi phải đưa ra quyết định khó, tiêu chí nào thường xuất hiện trước? Bạn thích có kết luận sớm hay muốn giữ các lựa chọn mở? Cách vận hành nào được lặp lại trong nhiều năm và nhiều hoàn cảnh?
Kết quả phù hợp nhất không nhất thiết là kết quả xuất hiện nhiều lần nhất. Nó là kết quả giúp giải thích hợp lý nhất những pattern ổn định của bạn mà không buộc bạn phải bỏ qua quá nhiều ngoại lệ.
Khi làm bài test MBTI tại Flowable Lab, chúng mình khuyến khích bạn xem type là điểm bắt đầu để tự đối chiếu, không phải phán quyết cuối cùng.
Có nên làm lại MBTI nhiều lần không?
Làm lại bài test có thể hữu ích, nhưng lặp lại liên tục trong thời gian ngắn thường không giúp bạn hiểu mình chính xác hơn.
Sau khi đã đọc kết quả và ghi nhớ cách câu hỏi hoạt động, bạn có thể vô thức trả lời để duy trì type mình thích hoặc thử tạo ra một kết quả khác.
Thay vì làm lại năm lần trong một tuần, hãy dành thời gian quan sát chữ cái khiến bạn phân vân.
Sau một thời gian đủ dài, bạn có thể làm lại cùng một bài test để xem điểm số có còn dao động hay không.
Bạn cũng có thể sử dụng một mô hình theo phổ như Big Five để có thêm góc nhìn. Big Five không buộc bạn thuộc hoàn toàn vào một phía, nên phù hợp hơn nếu bạn muốn biết mình đang ở gần giữa hay gần một đầu của đặc điểm.
Bạn có thể đọc thêm bài MBTI và Big Five khác nhau thế nào? hoặc làm bài test Big Five tại Flowable Lab.
Kết luận: Kết quả thay đổi có nghĩa MBTI không chính xác không?
Không thể kết luận như vậy chỉ vì type thay đổi sau một lần làm lại.
MBTI có thể phản ánh một số khuynh hướng tính cách có ý nghĩa. Nhưng cách chuyển các điểm số liên tục thành bốn chữ cái khiến kết quả nhạy cảm hơn với những người nằm gần ranh giới.
Bên cạnh đó, mọi bài test tự báo cáo đều chịu ảnh hưởng của cách bạn hiểu câu hỏi, bối cảnh hiện tại và cách bạn nhìn nhận bản thân.
Quan điểm của Flowable là: thay vì cố tìm một chiếc nhãn duy nhất để định nghĩa mình, hãy dùng MBTI như một giả thuyết cần được kiểm tra trong đời sống.
Chú ý đến chữ cái thường dao động. Quan sát hoàn cảnh khiến bạn sử dụng mỗi phía. Nhìn vào mức độ nghiêng thay vì chỉ nhìn tên type.
Một bài test không nhất thiết phải trả về cùng một nhãn trong mọi lần thực hiện mới có giá trị.
Giá trị thật sự nằm ở việc nó có giúp bạn nhận ra những khuynh hướng lặp lại, hiểu bối cảnh của mình và đặt ra những câu hỏi chính xác hơn về bản thân hay không.
By Flowable.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao kết quả MBTI thay đổi sau vài lần làm?
Kết quả MBTI có thể thay đổi vì điểm số nằm gần ranh giới, bối cảnh trả lời khác nhau, trạng thái hiện tại ảnh hưởng đến cách nhìn nhận bản thân hoặc các bài test sử dụng bộ câu hỏi và cách tính khác nhau. Một chữ cái thay đổi không nhất thiết có nghĩa tính cách của bạn đã biến đổi hoàn toàn.
Đổi một chữ MBTI có nghĩa tính cách đã thay đổi không?
Không nhất thiết. Khi chỉ một chữ thay đổi, khả năng cao bạn nằm gần vùng giữa của cặp khuynh hướng đó. Chẳng hạn, INFP chuyển thành ENFP có thể cho thấy E–I tương đối cân bằng. Type thay đổi, nhưng tính cách tổng thể và những khuynh hướng ổn định của bạn có thể gần như không đổi.
Làm sao đọc kết quả MBTI khi các lần làm khác nhau?
Hãy bắt đầu từ chữ cái đã thay đổi, xem mức độ nghiêng và đối chiếu với những hành vi lặp lại trong nhiều hoàn cảnh. Bạn có thể đọc mô tả của các type gần nhất, chú ý cả phần không khớp và kiểm tra kết quả bằng quan sát đời sống. Kết quả phù hợp nhất là kết quả giải thích hợp lý các pattern ổn định của bạn.
Có nên làm lại MBTI nhiều lần trong thời gian ngắn?
Làm lại bài test có thể hữu ích, nhưng lặp lại liên tục trong thời gian ngắn thường không giúp hiểu bản thân chính xác hơn. Sau khi ghi nhớ cách câu hỏi hoạt động, bạn có thể vô thức trả lời để duy trì type yêu thích hoặc tạo ra kết quả khác. Tốt hơn là dành thời gian quan sát rồi làm lại cùng một bài test sau một khoảng đủ dài.
Tài liệu tham khảo
- Capraro, R. M., & Capraro, M. M. (2002). Myer's-Briggs type indicator score reliability across studies: A meta-analytic reliability generalization study. Educational and Psychological Measurement, 62(4), 590–602.
- Carlson, J. G. (1985). Recent assessments of the Myers-Briggs Type Indicator. Journal of Personality Assessment, 49(4), 356–365.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (1989). Reinterpreting the Myers-Briggs Type Indicator from the perspective of the five-factor model of personality. Journal of Personality, 57(1), 17–40.
- Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2006). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25.
- Bleidorn, W., et al. (2022). Personality stability and change: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 148(7–8), 588–619.