Chủ đề:
Bài này đào sâu một phần của Trì hoãn là gì? Vì sao chúng ta biết cần làm nhưng vẫn không làm?.
Có những việc càng quan trọng, chúng ta lại càng dễ hoãn lại. Lý do rất đơn giản: chúng không có hạn chót.
Công việc lúc nào cũng có deadline réo gọi. Email cần trả lời trước cuối ngày, dự án phải hoàn thành trong tuần, hay cuộc họp đã ấn định giờ giấc. Những việc này luôn có cách liên tục nhắc nhở rằng thời gian của bạn đang trôi đi.
Thế nhưng, những điều thực sự quan trọng lại hiếm khi lên tiếng đòi hỏi. Từ việc lắng nghe cơ thể, gọi một cuộc điện thoại hỏi thăm bố mẹ, đọc tiếp cuốn sách dở dang trên kệ, học thêm một kỹ năng mới, hay dành trọn thời gian cho người mình yêu thương. Hoặc đơn giản hơn, là ngồi xuống tự hỏi liệu mình có đang sống cuộc đời mà bản thân thực sự mong muốn. Tất cả đều quan trọng, chỉ là chẳng có ai gửi cho chúng ta một lời nhắc rằng đã đến hạn phải làm.
Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi là Mere Urgency Effect (Hiệu ứng Khẩn cấp). Bộ não của chúng ta có xu hướng ưu tiên những việc cấp bách ngắn hạn hơn là những điều mang lại giá trị lâu dài. Một email vừa gửi đến có thể lập tức kéo sự chú ý của bạn, vì nó tạo ra áp lực phải xử lý ngay và mang lại cảm giác nhẹ nhõm tức thì khi hoàn thành. Trong khi đó, việc chăm sóc bản thân hay tập thể dục hôm nay lại quá dễ để gác sang ngày mai.
Những việc quan trọng nhưng không gấp gáp thường mang về kết quả rất chậm. Một buổi tập chưa thể làm cơ thể thay đổi ngay. Một cuộc trò chuyện chưa thể xóa mờ mọi khoảng cách. Một giờ đọc sách chưa thể tạo ra bước tiến lớn cho sự nghiệp. Chính vì thành quả chưa xuất hiện ngay lập tức, chúng ta rất dễ coi nhẹ giá trị của những hành động nhỏ mỗi ngày. Rồi ngày qua ngày, lịch trình vẫn kín kẽ, nhưng những điều thực sự có ý nghĩa với cuộc đời mình lại chẳng tiến triển được bao nhiêu.
Đó là lý do vì sao chúng ta có thể bận rộn suốt nhiều năm, nhưng vẫn cảm thấy cuộc sống của mình dường như đang đứng yên.
Nếu cứ đợi đến khi cơ thể kiệt sức mới bắt đầu nghỉ ngơi, đợi mối quan hệ rạn nứt mới quay lại vun đắp, hay đợi đến lúc hoàn toàn mất phương hướng mới nghĩ về điều mình muốn, chúng ta sẽ phải trả một cái giá lớn hơn rất nhiều.
Vì thế, điều chúng mình cần không chỉ là quản lý thời gian tốt hơn, mà là chủ động dành ra một khoảng không gian cho những việc không ai thúc giục.
Đừng chỉ lên lịch cho các cuộc họp hay danh sách công việc phải hoàn thành. Hãy chủ động đặt lịch cho việc tập luyện, đọc sách, gặp gỡ người thân, nghỉ ngơi, học một kỹ năng mới và cả những khoảng thời gian bạn không cần phải tạo ra bất kỳ thành quả nào. Nếu một điều thực sự quan trọng, hãy cho nó một thời điểm cụ thể thay vì cất nó vào danh sách "khi nào rảnh sẽ làm".
Bởi vì chúng ta sẽ chẳng bao giờ cảm thấy mình đủ rảnh. Công việc mới sẽ luôn xuất hiện, trách nhiệm mới sẽ tiếp tục đến, và danh sách việc cần làm sẽ chỉ dài thêm theo thời gian.
Cuộc sống không chỉ được định hình bởi những nhiệm vụ chúng ta buộc phải hoàn thành. Nó còn được tạo nên từ những điều chúng ta chủ động lựa chọn, ngay cả khi không có ai yêu cầu.
By Flowable.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao việc càng quan trọng càng dễ bị trì hoãn?
Những việc quan trọng thường không có hạn chót và không tạo ra áp lực tức thì. Vì vậy, bộ não dễ ưu tiên các nhiệm vụ cấp bách ngắn hạn như email, cuộc họp hoặc công việc có deadline. Khi kết quả của việc quan trọng xuất hiện chậm, chúng ta càng dễ xem nhẹ những hành động nhỏ cần thực hiện mỗi ngày.
Hiệu ứng Khẩn cấp là gì trong tâm lý học?
Hiệu ứng Khẩn cấp, hay Mere Urgency Effect, là xu hướng ưu tiên những việc cấp bách ngắn hạn hơn các điều mang lại giá trị lâu dài. Một email mới có thể lập tức thu hút sự chú ý vì tạo áp lực xử lý ngay và đem lại cảm giác nhẹ nhõm khi hoàn thành, dù việc đó chưa chắc quan trọng hơn.
Làm sao để ưu tiên những việc không có hạn chót?
Hãy chủ động dành một khoảng thời gian cụ thể cho những việc không ai thúc giục, chẳng hạn tập luyện, đọc sách, gặp người thân, nghỉ ngơi hoặc học kỹ năng mới. Thay vì đưa chúng vào danh sách “khi nào rảnh sẽ làm”, hãy đặt lịch như cách bạn sắp xếp một cuộc họp.
Vì sao chúng ta bận rộn nhưng cuộc sống vẫn đứng yên?
Lịch trình có thể đầy những nhiệm vụ cấp bách, nhưng các hành động tạo ra ý nghĩa lâu dài lại bị bỏ qua. Công việc mới và trách nhiệm mới liên tục xuất hiện, trong khi những việc như chăm sóc cơ thể, vun đắp quan hệ hay suy nghĩ về hướng sống thường không tự lên tiếng đòi hỏi.
Tài liệu tham khảo
- Zhu, M., Yang, Y., & Hsee, C. K. (2018). The Mere Urgency Effect. Journal of Consumer Research, 45(3), 673–690. https://doi.org/10.1093/jcr/ucy008